Hangi Uygulama İçin Hangi Polimer? Prosese Göre PP ve PE Seçim Rehberi

Doğru hammadde seçimi, üretilecek ürünün kullanım koşulları kadar onu hangi makinede ve hangi yöntemle işleyeceğinize de bağlıdır. Aynı polimer ailesinden iki grade, yalnızca eriyik akış hızı (MFI) farklı olduğu için birinde sorunsuz, diğerinde kullanılamaz sonuç verebilir.

Genel kural şudur: Düşük MFI (yüksek molekül ağırlığı), eriyiğin kendi ağırlığını taşıyabilmesi gereken süreçlerde — boru, şişirme kalıplama, şişirme film — tercih edilir. Yüksek MFI ise eriyiğin kalıbı hızla doldurması gereken enjeksiyonda ve ince lif çekilen elyaf üretiminde öne çıkar.

Önemli not: PP'nin MFI'ı 230°C/2,16 kg, PE'nin MFI'ı ise 190°C/2,16 kg koşulunda ölçülür. Bu yüzden bir PP ile bir PE grade'inin MFI değerleri doğrudan karşılaştırılmamalıdır (bkz. 'MFI Nedir' yazısı). Aşağıdaki değerlerin tamamı g/10 dk cinsindendir.

Şişirme film (genel ambalaj, shrink, sera örtüsü, ağır hizmet torbası): AYPE (LDPE) en yaygın tercihtir. Kataloğumuzda shrink, seralık ve ağır hizmet torbası için MFI'ı 0,30 olan G03-5; gıda ambalajı ve genel amaçlı film için MFI'ı 2,5 olan F2-12 bu ayrımın tipik örnekleridir.

Streç film ve yüksek dayanım gerektiren ince filmler: LLDPE, AYPE'ye kıyasla daha yüksek çekme ve delinme dayanımı sunduğu için palet streç filmi gibi uygulamalarda öne çıkar. Şişirme film üretiminde işlenebilirliği artırmak için AYPE ile harmanlanması da yaygındır.

Market poşeti ve çöp torbası: İnce ama yırtılmaya dayanıklı film için YYPE (HDPE) film grade'leri kullanılır; YY-F00556 ve YY-F00756, MFI'ı 0,05-0,07 aralığında olan, bu uygulamalar için üretilmiş grade'lerdir.

BOPP film: Ambalaj ve etiket filmlerinde kullanılan çift yönlü yönlendirilmiş PP film için özel homopolimer grade'ler gerekir; FH250 (MFI 2,5) bu kullanıma yöneliktir.

Örgü çuval, big bag, halat ve ambalaj çemberi gibi ürünlerde bant (rafya) veya monofilament halinde çekilen homopolimer PP kullanılır. Bu grade'lerin MFI'ı düşük-orta aralıktadır: kataloğumuzda MH180 (1,7), MH220 (2,5), MH318 (3,5) ve MH418 (4,7) bu ailenin örnekleridir.

Daha yüksek bükülme mukavemeti istenen bazı monofilament ve rafya uygulamalarında YYPE de kullanılabilir (ör. YY-S0564).

İnce lif çekiminde eriyiğin kolay akması gerektiği için MFI daha yüksektir. Halı (BCF), battaniye ve döşemelik kumaş iplikleri için EH241 (24) ve EH102 (11); hijyen, tarım ve geotekstil amaçlı spunbond nonwoven için EH251 (24), yüksek hızlı hatlar için ise EH341 (34) kullanılır.

Spunbond grade'lerinde dar moleküler ağırlık dağılımı (dar MWD), yüksek hat hızlarında kararlı lif çekimi için önemlidir.

Kasa, kova, kapak, mutfak eşyası ve teknik parçalarda hem PP hem YYPE yaygındır. PP, daha yüksek sıcaklık dayanımı ve 'canlı menteşe' yapılabilmesiyle; YYPE ise düşük sıcaklıklarda daha iyi darbe dayanımıyla öne çıkar.

Kataloğumuzda PP tarafında EH082 (7,5) ve EH161 (16); YYPE tarafında kasa ve kutu gibi sert parçalar için YY-I668 (5,5) ve YY-I860(UV) (7,5) örnek gösterilebilir. Su ve gazsız içecek şişelerinin kapaklarında ise tat ve koku geçişini sınırlayan organoleptik YYPE grade'leri (YY-I860(O), YY-I457(O)) tercih edilir.

Esnek kapak, oyuncak ve masterbatch gibi uygulamalarda yüksek akışkanlıklı AYPE grade'leri (ör. I10-19T, I22-19T) kullanılır.

Dış mekânda kullanılacak parçalarda (palet, kasa, bahçe ürünleri vb.) UV katkılı grade seçmek, güneş ışığına bağlı yaşlanmayı geciktirir.

Deterjan ve şampuan şişeleri, gıda şişeleri, bidon ve varil gibi içi boş ürünlerde baskın malzeme YYPE'dir. Eriyik tüpün (parison) kalıp kapanana kadar sarkmaması için MFI düşüktür: küçük ve orta hacimli kaplar için YY-S0452, YY-S0459 ve YY-S0464 (0,36-0,40); 100-200 litreye kadar büyük kaplar için çok daha düşük MFI'lı YY-S00750 (0,076) ve YY-S00356 (0,04) kullanılır.

Ayrıntılar için 'Şişirme Kalıplama Nedir?' yazımıza göz atabilirsiniz.

Basınçlı içme suyu ve kanalizasyon boruları: bimodal YYPE boru grade'leri (ör. YY-B00552, MFI 0,05). Sıcak-soğuk su tesisatında ise PP-R gibi özel PP türleri kullanılır.

Ekstrüzyon kaplama (kâğıt, karton, alüminyum folyo, örgü çuval kumaşı): yüksek akışkanlıklı grade'ler gerekir; AYPE tarafında H5-21T (4,7) ve H7-20T (6,9), PP tarafında EC261 (26) ve EC281 (28) bu amaçla üretilmiştir.

Termoform (şeffaf bardak, kutu, tepsi): şeffaflık için özel homopolimer PP grade'leri (ör. MH220N). Tel ve kablo kılıfı: genel amaçlı AYPE grade'leri (ör. H2-21T). Rotasyonel kalıplama (su tankı gibi büyük hacimli parçalar): genellikle toz haline getirilmiş LLDPE.

Hangi makinede, hangi yöntemle işleyeceksiniz? Ürün gıda ile temas edecek mi? Dış mekânda mı kullanılacak? Düşük sıcaklık, darbe veya kimyasal dayanım beklentisi var mı? Şeffaflık önemli mi? Bu soruların cevabı, aday grade listesini hızla daraltır.

Bu rehberdeki MFI değerleri, kataloğumuzdaki grade'lerin üretici teknik veri föylerinden alınmış tipik değerlerdir. Nihai seçim için güncel teknik veri föyünü incelemenizi ve yeni bir grade'e geçerken numune denemesi yapmanızı öneririz. Uygulamanızı bizimle paylaşırsanız uygun grade'i birlikte belirleyebiliriz.